Okul Çocuklarına Yönelik Yaralanma Tutum Ölçeği’nin Türkçe Formunun Geçerlik ve Güvenirliği

Bennur KOCA, Aynur UYSAL TORAMAN

Özet


Öz

Giriş: Kazalar her yaş grubunda, özellikle çocukluk çağında önlenebilir sağlık sorunlarının başında gelmektedir. Amaç: Çalışmada okul çocuklarına yönelik Yaralanma Tutum Ölçeği’nin (YTÖ) Türk diline kazandırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Metodolojik bir çalışma olup, örnekleme 8-12 yaş grubu 400 öğrenci alınmıştır. Ölçek için çeviri geri çeviri yöntemi kullanılmış, içerik geçerliği için kapsam geçerlik indeksi, yapı geçerliği için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Ölçek güvenirliğini test edebilmek için Cronbach alfa değeri, madde toplam korelasyonu kullanılmıştır. Bulgular: YTÖ için kapsam geçerlik indeksi 1.00’dır. Açımlayıcı faktör analizi sonuçlarına göre ölçeğin üç boyutlu bir yapıyı ölçtüğü belirlenmiş, güvenirlik katsayıları ve madde test korelasyonları kader alt boyutunda .75, kırılganlık/ciddiyet alt boyutunda .90, önlenebilirlik alt boyutunda .66 olarak belirlenmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi uyum indeksi değerleri ölçeğin yeterli bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Sonuç: Yaralanma tutum ölçeği, çocukların oyun alanı yaralanmaları ile ilgili tutumlarının belirlenmesi için güvenilir ve geçerli bir ölçme aracıdır.

Anahtar Kelimeler: Yaralanma, Tutum, Geçerlik, Güvenirlik, Ölçek.

Abstract

The Validity and Reliability Analyses of the Turkish form of Injury Attitudes Questionnaire for School Children

Background: Accidents are among the preventable health issues in each age group, particularly in childhood. Objectives: This study aims to translate for school children the Injury Attitude Questionnaire (IAQ) into Turkish and adapt it to the Turkish academia. Methods: Type of research is methodologically and the sample consists of 400 students at the age of 8-12. Translation and back-translation were used for the adaptation of the scale. Content validity index was employed for content validity, while exploratory and confirmatory factor analyses for construct validity. Cronbach's alpha coefficient and item-total correlation coefficient were used to test the reliability of the scale. Results: The content validity index for the IAQ was calculated to be 1.00. The results of the exploratory factor analysis revealed that the scale was capable of assessing a three-domain construct and the item-test correlation coefficients were found to be .75 for "fate", .90 for "susceptibility/severity", and .66 for "preventability" subdomains. The fit index values of the confirmatory factor analysis indicated that the scale had a satisfactory construct. Conclusion: Injury Attitude Questionnaire is a reliable and valid measurement tool for determining the attitudes of children about playground injuries.

Key Words: Injury, Attitude, Validity, Reliability, Scale.


Tam Metin:

PDF

Referanslar


Akgül, A. (1997). Tıbbi araştırmalarda istatistiksel analiz teknikleri ve analiz yöntemleri, SPSS uygulamaları. (2. baskı. sy 440-454). Ankara: Emek Ofset.

Başara, BB.,& Dirimeşe, V., & Özkan, E., & Varol, Ö. (2004) Türkiye Sağlık Bakanlığı Hastalık Yükü Çalışması. Ankara.

Bombacı, H., Ülkü, K., Adıyeke, L., Kara, S., Görgeç, M. (2008). Çocuk yaralanmaları, nedenleri ve önlemler. Acta Orthop Traumatol Turc, 42(3),166-173.

Büyüköztürk, Ş., & Kılıç, Ç.E., Akgün, ÖE., Karadeniz, Ş., Demirel, F.(2013). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. (15. Baskı). Ankara:Pegem Akademi.

Büyüköztürk, Ş. (2005). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. İstatistik, araştırma deseni SPSS uygulamaları ve yorum. (5.Baskı. sy. 167-182). Ankara: Pegen Yayıncılık.

Cao, BL., Shi, XQ., Qi, YH., Hui, Y., Yang, HJ., Shi, SP., et.al. (2015). Effect of a multi-level education ıntervention model on knowledge and attitudes of accidental ınjuries ın rural children ın zunyi, southwest china. Int. J. Environ. Res. Public Health, 12, 3903-3914.

Centers for Disease Control and Prevention. (2012). National action plan for child injury prevention. An agenda to prevent injuries and promote the safety of children and adolescents in the United States. Erişim: 05.04.2014. www. cdc.gov/safechild/pdf/National_action_Plan_for_Child_In jury_Prevention.pdf

Dunn, V., Crichton, N., Roe, B. Seers, K. & Williams, K. (1998). Using research for practice: A UK experience of the barriers scale. Journal of Advanced Nursing, 26, 1203-1210.

Ellsasser, G.(2006). Epidemiological analysis of injuries among children under 15 years of age in Germany- The Starting Point for Injury Prevention.Gesundheitswesen, 68(7), 421-8.

Eraslan, R. Bir ilköğretim okulu ikinci kademe öğrencilerinde okul kazası görülme sıklığının incelenmesi. G.Ü. Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kazaların Demografisi ve Epidemiyolojisi Anabilim Dalı, 2007,Ankara.

Ercan, İ., Kan, İ. (2004). Ölçeklerde güvenirlik ve geçerlik. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 30 (3), 211-216.

Erefe, İ. (2002). Veri toplama araçlarının niteliği. İ. Erefe (Ed.), Hemşirelikte araştırma ilke süreç ve yöntemleri. (1. Baskı. sy 169-188). İstanbul: Odak Ofset.

Ergün, S., Kalkım, A., Dolgun, E. (2012). Child-to-child training for prevention of school ınjuries in odemis, turkey. The Journal of School Nursing, 29(5), 337-342.

Erkuş, A. (2003). Psikometri üzerine yazılar. (1. Basım sy. 36-42). Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları

Fiissel, D., Pattison, G., Howard, A.(2005). Severity of playground fractures: Play equipment versus standing height falls. Injury Prevention, 11,337–339.

Forjuoh, SN. (2015). Protecting children from injury. International Journal of Injury Control And Safety Promotion, 22(1), 1-2.

Gözüm, S., Aksayan, S. (2003). Kültürlerarası ölçek uyarlaması için rehber II: psikometrik özellikler ve kültürlerarası karşılaştırma. Hemşirelikte Araştırma ve Geliştirme Dergisi, 5 (1), 3-14.

Güney, S. (2008). Davranış bilimleri. (4. Baskı). Ankara:Nobel Yayın Dağıtım

Gür, K., Yıldız, A. (2009). Öğrencilerin okul kazalarında güvenlik önlemlerine yönelik bilgi ve davranış ölçeklerinin geçerlik ve güvenirliği. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi, 2, 10-21.

Gür, K. İstanbul İli İlköğretim Okullarında Kaza Epidemiyolojisi ve Öğrencilerin Okul Kazalarında Güvenlik Önlemlerine Yönelik Bilgi Ve Davranış Ölçeklerinin Geliştirilmesi. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı Hemşireliği Anabilim Dalı, Doktora Tezi, 2005, İstanbul.

Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü, “2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması”. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü, T.C. Kalkınma Bakanlığı ve TÜBİTAK, 2014, Ankara.

Harrington, D.(2009). Confirmatory factor analysis. (pp. 21-35). New York, USA: Oxford University Press,

Hyder, A.A., Sugerman, D.E., Puvanachandra, P., Razzak, J., El-Sayed, H, Isaza A., et.al. (2009). Global Child- hood unintentional injury surveillance in four cities in devel- oping countries: A Pilot Study. Bulletin World Health Organization, 87(5), 345-352.

Karasar, N. (1995). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler. (7.Baskı, sy. 151-152). Ankara: 3A. Araştırma Eğitim Danışmanlık Ltd.

Kochanek, KD., Kirmeyer, SE., Martin, JA., Strobino, DM., Guyer, B. (2012). Annual summary of vital statistics: 2009. Pediatrics, 129, 338–348.

Laflamme, L., Menckel, E.(2001). Pupil ınjury risk as a function of physical and physhosocial envrimental problems experienced at school. Injury Prevention, 7,146-149.

Laflamme, L., Petersson, E.E. (1998). Brief Communications And Research Notes.School Injury Patterns: A Tool For Safety Planning At The School And Community Levels. Accid.Anal And Prev, 30(2),277-283.

Linnan, M., Anh, LV., Cuong, PV., Rahman, F., Rahman, A., Shafinaz, S., et.al. (2007). Child mortality and injury in Asia: Special Series on Child Injury.

MacCallum, R. C., Widaman, K. F., Preacher, K. J. ve Hong, S. (2001). Sample Size in factor analysis: The role of model error. Multivariate Behavioral Research, 36(4), 611–637. https://doi.org/10.1207/S15327906MBR3604_06

Morrongiello, B.A, Kane, A. (2015). An evaluation of the cool 2 be safe program: an evidence-based community-disseminated program to positively impact children’s beliefs about injury risk on playgrounds. Prev Sci, 16,61–69.

Morrongiello, BA., Cusimano, M., Orr, E., Barton, B., Chipman, M., Tyberg, J., et.al. (2009). School-age children’s safety attitudes, cognitions, knowledge, and injury experiences: how do these relate to their safety practices? Injury Prevention, 14,176–179.

Mutto, M., Lawok, Stephen., Ovuga, Emilio., Svanstrom, L (2012). Childhood and adolescent ınjuries ın elementary schools ın north-western uganda: Extent, risk and associated factors. International Journal Of Injury Control And Safety Promotion, 19(4), 357-367.

Özdamar, K. (2004). Paket programlar istatistiksel veri analizi. (5.Baskı, sy. 3, 98-104, 196, 235-268). Eskişehir: Kaan Kitapevi.

Özgüven, E. (2000). Psikolojik testler. (4.Baskı, sy. 83-107). Ankara: PDREM Yayınları.

Peden, M., Oyegbite, K., Ozanne-Smith, J., et al. (2008). World Report On Child Injury Prevention Geneva: WHO

Polit, D.F. (1996). Data analysis and statistics for nursing research. (1st ed. s 345, 363, 428, 447). USA New York: Appleton and Lange.

Stanhope, M., Lancester, J. (2012). Community Public Health Nursing, Eighth Edition, Mossby Com, Toronto, New-York.

Tavşancıl, E. (2002). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. (1.Baskı, sy. 45- 61). Nobel Yayın No: 399.Ankara.

Tezbaşaran, A. (1997). Likert tipi ölçek geliştirme kılavuzu. (2. Baskı, sy. 19-51). Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.

Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi:12.11.2015. http://www.tuik.gov.tr/ UstMenu. do? metod=temelist,

Watson, R., Thompson, DR. (2006). Use of factor analysis in Journal of advanced nursing: literature review. Journal of Advanced Nursing, 55 (3), 330-341.

Wolf, E. J., Harrington, K. M., Clark, S. L. ve Miller, M. W. (2013). Sample size requirements for structural equation models: An evaluation of power, bias, and solution propriety. National Institutes of Health, 76(6), 913–934. https://doi.org/10.1177/0013164413495237.Sample

World Health Organization. World Health Statistics 2012. Erişim tarihi: 12.09.2016.http://www.who.int/gho/publications/world_health_statistics/WHS2012_IndicatorCompendium.pdf?ua=1

Worthington, R. L. ve Whittaker, T. A. (2006). Scale development research: A content analysis and recommendations for best practices. The Counseling Psychologist, 34(6), 806–838. https://doi.org/10.1177/0011000006288127

Yurdugül, H. (2007). Çoktan seçmeli test sonuçlarından elde edilen farklı korelasyon türlerinin birinci ve ikinci sıralı faktör analizlerindeki uyum indekslerine etkisi. İlköğretim Online, 6 (1), 160-185.

Zamanzadeh, V., Rassouli, M., Abbaszadeh, A., AlaviMajd, H., Nikanfar, AR., Ghahramanian, A. (2014). Details of Content Validity and Objectifying It in Instrument Development. Nursing Practice Today, 1(3), 163-71.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.