Hemşirelerin Etik Karar Verme Düzeyi İle Profesyonel Benlik Kavramları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Selma Sabancıoğulları, Emine Uslu Kol, Alper Tugay Arslantaş, Fatih Toğantemur, Ferda Ülker

Özet


Giriş: Etik karar verme profesyonel olmak için şarttır ve mesleki yetkinlik ve özerklik ile bağlantılıdır.

Amaç: Araştırma çalışan hemşirelerin etik karar verebilme düzeyleri ile profesyonel benlik kavramları arasındaki ilişki ve etkileyen faktörlerin incelenmesi amacıyla yapılmıştır.

Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişkisel olarak yapılan araştırmanın örneklemini bir üniversite hastanesinde çalışan 358 hemşire oluşturmuştur. Veriler, Sosyodemografik Bilgi Formu, Hemşirelerde Profesyonel Benlik Kavramı Ölçeği ve “Hemşirelik Etik İkilem Testi ile toplanmıştır. İstatistiksel değerlendirmede frekans, ortalama, t testi, pearson korelasyon ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır.

Bulgular: Hemşirelerin yaş ortalaması 31.61±7.20, çalışma yıl ortalaması 9.63±7.62’dir. Hemşirelerin profesyonel benlik kavramı ölçeği genel puan ortalaması (111.22±12.58), mesleki yetkinlik (22.64±3.13) ve mesleki tutum ve beceri alt boyut puan ortalaması (75.31±8.46) ortalamanın üzerinde, mesleki memnuniyet alt boyut puan ortalaması (13.17±3.37) ise orta düzeyde belirlenmiştir. Hemşirelerin etik ikilem ölçeği ilkesel düşünme puan ortalaması (49.44±6.28) ortalamanın üstünde, pratik düşünme (18.17±3.80) ve aşinalık puan ortalaması (15.05±4.14) ise ortalamanın altında saptanmıştır. Hemşirelerin profesyonel benlikleri ile ilkesel düşünme düzeyleri arasında pozitif yönde anlamlı zayıf bir ilişki (r=0.19, p<0.01) saptanırken, aşinalık düzeyleri ile negatif yönde anlamlı zayıf bir ilişki (r=-0.19, p<0.01) saptanmış, pratik düşünme düzeyleri arasında ise ilişki (r= -0.06, p>0.05) saptanmamıştır.

Sonuç: Hemşirelerin profesyonel benlikleri olumlu ve iyi düzeydedir. Araştırma bulgularına göre, hemşireler karşılaşmış oldukları etik sorunlar karşısında çoğunlukla etik ilkeleri dikkate alarak düşünmekle birlikte, aynı zamanda etik karar verirken çevresel faktörlerden de etkilenmektedirler. Hemşirelerin özellikle mesleki tutum ve beceri düzeyleri etik karar verme süreçleri ile ilişkilidir. Bu bağlamda hemşirelerin profesyonel benlik kavramlarının geliştirilmesinin etik karar verme sürecini olumlu etkileyeceği düşünülmektedir. Bu nedenle hemşirelik eğitiminde etik eğitimini de içeren profesyonel benliği güçlendirecek eğitim müfredatlarının oluşturulması önerilmektedir. Yanısıra profesyonel benliği güçlü hemşire etik ilkelere uygun hasta bakımı sağlayarak, hastalarına karşı daha sağduyulu ve sorumlu davranıp, etik karar verme sürecini etkili şekilde yönlendirerek hasta memnuniyeti ve bakım kalitesini arttırabilir.


Tam Metin:

PDF

Referanslar


Adams, K., Hean, S., Sturgis, P., Clark, J.M. (2006). Investigating the factors influencing the professional identify of first-year health and social science students. Learning in Health and Social Care, 5(2), 55-68.

Aksu, T., Akyol, A. (2011). İzmir’deki hemşirelerin etik duyarlılıklarının incelenmesi. Türkiye Klinikleri Journal of Medical Ethics Law and History, 19(1): 16-24.

Arda, B. (2003). Tıp etiği eğitimi. In A.D. Erdemir, Ö. Öncel, & Ş. Aksoy (Eds.), Çağdaş Tıp Etiği (pp. 17-25). Nobel Tıp Kitabevleri.

Arthur, D., & Randle, J. (2007). The professional self-concept of nurses: A review of the literature from 1992-2006. Australian Journal of Advanced Nursing, 24(3), 60-64.

Arthur, D., Thorne, S. (1998). Professional self-concept of nurses: a comparative study of four strata of nursing students in a Canadian university. Nurse Education Today, 18(5), 380 -388.

Austin, W., Lemermeyer, G., Goldberg, L., Bergum, V., Johnson, M.S. (2005). Moral distress in healthcare practice: The situation of nurses. HEC Forum 17(1): 33-48.

Beckett, A., Gilbertson., S., & Greenwood, S. (2007). Doing the right thing: nursing students, relational practice, and moral agency. J Nurs Educ ;28–32.

Borhani, F., Alhani, F., Mohammadi, E., & Abbaszadeh, A. (2011). Nursing Students Perception of Barriers of Acquiring Professional Ethics: A Qualitative Research. Strides Dev Med Educ., 8(1), 67-80.

Cerit, B., & Dinç., L .(2012). Ethical decision-making and professional behaviour among nurses: A correlational study.Nursing Ethics, 20(2) 200–212.

Cerit, B. (2010). Hemşirelik Etik İkilem Testi’nin Geçerlik-Güvenirlik Çalışması ve Hemşirelerin Etik Karar Verebilme Düzeyi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi, ;47-67.

Costello, C.Y. (2004). Changing clothes: gender inequality and professional socialization. National Women’s Studies Association Journal, 16(2), 138-155.

Cowin L.S., Maree J., Rhonda G.C. & Herbert W.M. (2008). Causal modeling of self-concept, job satisfaction, and retention of nurses. International Journal of Nursing Studies 45 (10), 14–49.

Cowin, L. S., & Hengstberger-Sims, C. (2006). New graduate nurse self-concept and retention: A longitudinal survey. International Journal of Nursing Studies, 43, 59-70.

Craven, F.R., & Hırnle, J.C. (1996). Ethics in Nursing, Fundamentals of Nursing Human Health and Function. 2th Edition, 40-41.

D Duckett, L.J. & Ryden, M.B. (1994). Education for ethical nursing. Moral Development in the Professions. Psychology and Applied Ethics (pp.51-70).

Deppoliti, D. (2008). Exploration how new registered nurses construct professional identity in hospital settings. The Journal of Continuing Education in Nursing, 39(6), 255-262.

Dinç L. & Görgülü, R.S. (2002). Teaching ethics in nursing. Nursing Ethics, 9(3), 259-268.

Elçigil, A., Bahar, Z., Beşer, A., Mızrak, B., Bahçelioğlu, D.,

Demirtaş, D., Özdemir, D., Özgür, E., Yavuz, H. (2011). Hemşirelerin karşılaştıkları etik ikilemlerin incelenmesi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 14(2):52-60.

Fagermoen, S. (1997). Professional İdentity: Values Embedded in Meaningful Nursing Practice. Journal of Advanced Nursing, 25 (3): 434-441.

Fitzergland, L., & van Hooft, S. (2000). A socratic dialogue on the question' what is love in nursing? Nurs Ethics., 7(6), 481-91.

Fry, S. T., Veatch, R. M., Taylor, C. (2010). Case Studies in Nursing Ethics. 4th ed., Jones Bartlett Learning, Washington.

Görgülü, R.S. & Dinç, L.(2007). Ethics in Turkish nursing education programs. Nursing Ethics, 14(6),741-751.

Gregg, MF., Magilvy, J.K. (2001). Professional İdentity Of Japanese Nurses: Bonding İnto Nursing. Nursing&Health Sciences, 3(1):47-55.

Gül, Ş., Duru-Aşiret, G., Bayrak-Kahraman, B., Devrez, N,. Örnek – Büken, N. (2013). Etik Dersi Alan ve Almayan Hemşirelik Öğrencilerinin Etik Karar Verebilme Düzeylerinin İncelenmesi. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi, 1:23-31.

Ham, K.L. A (2002). Comparison of ethical reasoning abilities of senior baccalaureate nursing students and experienced nurses. Unpublished doctoral dissertation, The University of Memphis. Memphis, TN

Hassanpoor, M., Hosseini, M., Fallahi Khoshknab, M., & Abbaszadeh, A. (2011). Evaluation of the impact of teaching nursing ethics on nurses' decision making in

Kerman social welfare hospitals in 1389. Ijme, 4(5), 58-64.

Hensel, D. (2008). The relationships among health status, healthy lifestyles, and nursing self-concept among Midwestern nurses (Doctoral disserta¬tion). Available from ProQuest Dissertation and Thesis database.(AAT 3342474)

Hisar, F., Karadag, A. (2010). Determining the professional behaviour of nurse executives. International Journal of Nursing Practice, 16 (4), 335-341.

Hwang, IJ., F Lou, SS., Han F., Cao, WO., Kim, PLi. (2009). Professionalism: The major factor influencing job satisfaction among Korean and Chinese nurses. International Nursing Review, 56(3), 313–318.

Jahanbin, I., Badiyepeyma, Z., Sharif, F., Ghodsbin, F., & Keshavarzi, S. (2012). The impact of teaching professional self-concept on clinical performance perception in nursing students. Life Science Journal. 4, 9.

Kim, K., Han, Y., Kim, J. (2015). Korean nurses’ ethical dilemmas, professional values and professional quality of life. Nursing Ethics, 22(4) 467–478.

Lacobucci, T.A., Daly, B.J., Lindell, D., Quinn Griffin, M. (2012). Professional values, self-esteem, and ethical confidence of baccalaureate nursing students. Nursing Ethics, 20(4), 479–490.

Leddy, S., Pepper, J.M. (1993). Conceptual Basis of Professional Nursing. 3rd ed. Philadelphia: Lippincott; 1993.

Mlinar, S., Tušak, M., & Karpljuk, D. (2009). Self-Concept in Intensive CareNurses and Control Group. WomenNursing Ethics, 16 (3), 328-339.

Numminen, O., Arend, A.V.D. & Leino-Kilpi, H. (2009.) Nurse educators’ and nursing students’ perspectives on teaching codes of ethics. Nursing Ethics, 16(1),69-82.

Parandavar, N., Rahmanian, A., Jahromi, Z.B. (2016). A Study of the Relationship Between Nurses’ Professional Self-Concept and Professional Ethics in Hospitals Affiliated to Jahrom University of Medical Sciences, Iran. Global Journal of Health Science 8(4), 82-88.

Paulsen, J.E. (2011). Ethics of caring and professional roles. Nursing Ethics, 18(2) 201–208

Pekcan, H. S. (2007). Yalova ili ve çevresinde görev yapan hekimlerin ve hemşirelerin etik duyarlılıkları. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Sabancıogulları, S., Dogan, S. (2015). Relationship between job satisfaction, Professional identity and intention to leave the profession among nurses in Turkey. Journal of Nursing Management 23, 1076–1085.

Sabanciogullari, S., Dogan, S., Bircan, H. (2011). Klinik hemşireleri için profesyonel benlik kavramı ölçeği; geliştirilmesi, güvenirlik, geçerliliği. Türkiye Klinikleri Hemşirelik Bilimleri Dergisi, 3(1):16–28.

Siebens, K., Casterlé, D.B., Abraham, I., Dierckx, K., Braes, T., Darras, E et al., (2006). The Professional Self-İmage of Nurses in Belgian Hospitals: A Cross-Sectional Questionnaire Survey. İnternational Journal of Nursing Studies, 43(1):71-82.

Strasen, L. (1992). The İmage of Professional Nursing; Strategies for Action. 1 nd ed. London: J.B. Lippincott Company. p. 61-63.

Tosun, H. (2005). Sağlık bakım uygulamalarında deneyimlenen etik ikilemlere karşı hekim ve hemşirelerin duyarlılıklarının belirlenmesi. Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Ulrich, C.M., Taylor, C., Soeken, K., O'Donnell, P., Farrar, A., Danis, M., Grady, C. (2010). Everyday ethics: ethical issues and stress in nursing practice. J Adv Nurs, 66(11), 2510–25.

Wood, M. (2005). Nursing ethics education: Are we really delivering the Good(s)? Nursing Ethics, 12(1), 6-18.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.